Τι αισθάνεσαι;

Λοιμώδη νοσήματα

Πανώλη

Τι είναι η πανώλη;

Η πανώλη (ή πανούκλα) είναι μία σοβαρή βακτηριακή λοίμωξη που μπορεί να αποβεί θανατηφόρος. Ορισμένες φορές καλείται και «μαύρη πανώλη». Προκαλείται από το βακτηριακό στέλεχος Yersinia pestis, το οποίο απαντά σε ζώα σε όλο τον κόσμο και συνήθως μεταδίδεται στους ανθρώπους μέσω των ψύλλων.

Ο κίνδυνος πανώλης είναι υψηλότερος σε περιοχές με κακές συνθήκες υγιεινής, υπερπληθυσμό και μεγάλο πληθυσμό τρωκτικών.

Το Μεσαίωνα, η πανώλη ήταν υπεύθυνη για το θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων στην Ευρώπη.

Σήμερα, αναφέρονται μόνο 1.000 με 2.000 περιπτώσεις σε όλο τον κόσμο κάθε χρόνο με τα περισσότερα περιστατικά να εκδηλώνονται στην Αφρική.

Η πανώλη είναι μία ασθένεια που εξελίσσεται ταχέως και μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο αν δεν αντιμετωπιστεί. Αν υποπτεύεστε ότι την έχετε, καλέστε αμέσως το γιατρό σας ή κατευθυνθείτε στα πλησιέστερα Επείγοντα.

Ποιοι είναι οι τύποι πανώλης;

Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι πανώλης:

Βουβωνική πανώλη

Ο πιο κοινός τύπος είναι η βουβωνική πανώλη. Συνήθως μεταδίδεται όταν ένα μολυσμένο τρωκτικό ή ψύλλος σάς δαγκώνει. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να μολυνθείτε από το βακτήριο από κάποιο υλικό που έχει έρθει σε επαφή με ένα μολυσμένο άτομο.

Η βουβωνική πανώλη επηρεάζει το λεμφικό σύστημα, προκαλώντας φλεγμονή στους λεμφαδένες. Αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να εξαπλωθεί στο αίμα (σηψαιμική πανώλη) ή στους πνεύμονες (πνευμονική πανώλη).

Σηψαιμική πανώλη

Όταν τα βακτήρια εισέρχονται απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος και πολλαπλασιάζονται εκεί, η κατάσταση είναι γνωστή ως σηψαιμική πανώλη. Αν δεν αντιμετωπιστούν, τόσο η βουβωνική όσο και η πνευμονική πανώλη μπορούν να οδηγήσουν σε σηψαιμική πανώλη.

Πνευμονική πανώλη

Όταν τα βακτήρια εξαπλώνονται στους πνεύμονες ή μολύνουν πρώτα τους πνεύμονες, η κατάσταση είναι γνωστή ως πνευμονική πανώλη – η πιο θανατηφόρος μορφή της ασθένειας. Όταν κάποιος με πνευμονική πανώλη βήχει, τα βακτήρια από τους πνεύμονες απελευθερώνονται στον αέρα. Τα άτομα που εισπνέουν αυτά τα σωματίδια αέρα μπορούν επίσης να αναπτύξουν τη συγκεκριμένη πολύ μεταδοτική μορφή πανώλης, η οποία δύναται να οδηγήσει σε επιδημία.

Η πνευμονική πανώλη είναι μόνος τύπος της ασθένειας που μπορεί να μεταδοθεί από άτομο σε άτομο.

Πώς εξαπλώνεται η πανώλη;

Τα άτομα συνήθως ασθενούν από πανώλη μέσω τσιμπήματος ψύλλων που προηγουμένως είχαν τραφεί από μολυσμένα ζώα, όπως ποντίκια, αρουραίους, κουνέλια σκίουρους ή κυνόμυες. Η ασθένεια μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω άμεσης επαφής με ένα μολυσμένο άτομο ή ζώο ή μέσω κατανάλωσης μολυσμένων ζώων.

Η πανώλη εξαπλώνεται και με γρατζουνιές και δαγκώματα από μολυσμένες κατοικίδιες γάτες.

Είναι σπάνιο για τη βουβωνική και τη σηψαιμική πανώλη να εξαπλωθούν από ένα άτομο στο άλλο.

Τι να κάνετε αν πιστεύετε ότι έχετε πανώλη

Η πανώλη είναι μία απειλητική για τη ζωή ασθένεια. Αν έχετε εκτεθεί σε τρωκτικά ή ψύλλους ή αν έχετε επισκεφθεί μία περιοχή στην οποία είναι γνωστό ότι εμφανίζεται η πανώλη και αναπτύξετε συμπτώματα, καλέστε αμέσως το γιατρό σας.

  • Να είστε προετοιμασμένοι να ενημερώσετε το γιατρό σας αναφορικά με οποιαδήποτε πρόσφατα ταξίδια σας (ημερομηνίες και τοποθεσίες).
  • Κάντε μία λίστα με όλα τα συνταγογραφούμενα και μη φάρμακα και συμπληρώματα που λαμβάνετε.
  • Κάντε μία λίστα με άτομα με τα οποία έχετε έρθει σε στενή επαφή.
  • Αναφέρετε στο γιατρό σας όλα τα συμπτώματα και πότε πρωτοεμφανίστηκαν.

Όταν επισκεφτείτε το γιατρό, τα επείγοντα ή οπουδήποτε αλλού υπάρχουν άλλα άτομα, φορέστε μία μάσκα για να αποτρέψετε την εξάπλωση της ασθένειας.

Συμπτώματα

Ποια είναι τα συμπτώματα της πανώλης;

Τα άτομα που μολύνονται από πανώλη συνήθως αναπτύσσουν συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης 2 με 6 ημέρες μετά τη μόλυνση. Υπάρχουν, όμως, και άλλα συμπτώματα που διαχωρίζουν τις τρεις μορφές πανώλης.

Συμπτώματα βουβωνικής πανώλης

Τα συμπτώματα της βουβωνικής πανώλης γενικά αναπτύσσονται δύο με έξι ημέρες από τη μόλυνση και περιλαμβάνουν:

  • Πόνος στους μύες
  • Πυρετό και ρίγη
  • Πονοκέφαλο
  • Γενικευμένη αδυναμία
  • Επιληπτικές κρίσεις

Μπορεί επίσης να βιώσετε επώδυνους και διογκωμένους λεμφαδένες. Αυτοί τυπικά εμφανίζονται στη βουβωνική χώρα, τις μασχάλες, το λαιμό ή στο σημείο του δαγκώματος ή της γρατζουνιάς. Έτσι λαμβάνει και το όνομά της η βουβωνική πανώλη.

Συμπτώματα σηψαιμικής πανώλης

Τα συμπτώματα της σηψαιμικής πανώλης συνήθως εμφανίζονται δύο με επτά ημέρες μετά την έκθεση στο βακτήριο, αλλά αυτός ο τύπος της ασθένειας μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο πριν τα συμπτώματα εμφανιστούν καν. Η συμπτωματολογία περιλαμβάνει:

  • Πυρετό και ρίγη
  • Κοιλιακό άλγος
  • Υπερβολική αδυναμία
  • Σοκ
  • Αιμορραγία
  • Ναυτία και εμετό
  • Διάρροια
  • Νέκρωση του δέρματος (γάγγραινα)

Συμπτώματα πνευμονικής πανώλης

Τα συμπτώματα πνευμονικής πανώλης μπορεί να εμφανίζονται γρήγορα μέσα σε μία ημέρα μετά την έκθεση στο βακτήριο και περιλαμβάνουν:

  • Πυρετό
  • Βήχα
  • Γενική αδυναμία
  • Δυσκολία στην αναπνοή
  • Πόνο στο στήθος
  • Αιμόπτυση
  • Πονοκέφαλο

Διάγνωση

Πώς διαγιγνώσκεται η πανώλη;

Αν ο γιατρός υποπτεύεται ότι μπορεί να έχετε πανώλη, θα ελέγξει την παρουσία των βακτηρίων στο σώμα σας:

  • Μία εξέταση αίματος θα αποκαλύψει αν έχετε σηψαιμική πανώλη.
  • Για τον έλεγχο βουβωνικής πανώλης, ο γιατρός θα χρειαστεί μία βελόνα για να λάβει δείγμα υγρού από ένα διογκωμένο λεμφαδένα.
  • Για τον έλεγχο πνευμονικής πανώλης, θα εξαχθεί υγρό από τους αεραγωγούς μέσω ενός σωλήνα που εισέρχεται από τη μύτη ή το στόμα στο λαιμό σας. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται βρογχοσκόπηση.

Τα δείγματα θα σταλούν σε εργαστήριο για ανάλυση. Τα πρώτα αποτελέσματα μπορεί να είναι έτοιμα μέσα σε δύο ώρες, αλλά τα επιβεβαιώθηκα αποτελέσματα χρειάζονται 24 με 48 ώρες.

Συχνά, σε περίπτωση που υπάρχει υποψία πανώλης, ο γιατρός θα ξεκινήσει τη θεραπεία με αντιβιοτικά πριν την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Και αυτό διότι η ασθένεια εξελίσσεται γρήγορα και η έγκαιρη θεραπεία μπορεί κυριολεκτικά να κάνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου.

Θεραπεία

Πώς αντιμετωπίζεται η πανώλη;

Η πανώλη είναι μία απειλητική για τη ζωή ασθένεια που απαιτεί επείγουσα φροντίδα. Αν εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα, είναι θεραπεύσιμη με αντιβιοτικά.

Χωρίς θεραπεία, η βουβωνική πανώλη μπορεί να εξαπλωθεί στην αιματική κυκλοφορία, προκαλώντας σηψαιμική πανώλη, ή στους πνεύμονες, προκαλώντας πνευμονική πανώλη. Ο θάνατος μπορεί να συμβεί μέσα σε 24 ώρες μετά την εμφάνιση του πρώτου συμπτώματος.

Η θεραπεία συνήθως περιλαμβάνει ισχυρά αντιβιοτικά, όπως σιπροφλοξασίνη ή γενταμυκίνη, ενδοφλέβια υγρά, οξυγόνο και μερικές φορές μηχανική υποστήριξη της αναπνοής.

Τα άτομα με πνευμονική πανώλη θα πρέπει να είναι απομονωμένα από τους άλλους ασθενείς.

Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό θα πρέπει να λαμβάνει αυστηρές προφυλάξεις για την αποφυγή της νόσου.

Η θεραπεία συνεχίζεται για αρκετές εβδομάδες μετά την υποχώρηση του πυρετού.

Οποιοσδήποτε έχει έρθει σε επαφή με άτομα με πνευμονική πανώλη θα πρέπει επίσης να ελέγχεται και συνήθως δίνονται αντιβιοτικά ως προληπτικό μέσο.

Έκβαση

Ποια είναι η έκβαση για τους ασθενείς με πανώλη;

Η πανώλη μπορεί να οδηγήσει σε γάγγραινα αν τα αιμοφόρα αγγεία στα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών διακόψουν την αιματική ροή, προκαλώντας τη νέκρωση του ιστού. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η πανώλη μπορεί να προκαλέσει μηνιγγίτιδα, μία φλεγμονή των μεμβρανών που περιβάλλουν το νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο.

Η έγκαιρη θεραπεία είναι κρίσιμη, ώστε να μη γίνει η πανώλη θανατηφόρος.

Πρόληψη

Πως μπορεί να προληφθεί η πανώλη;

Η διατήρηση του πληθυσμού των τρωκτικών υπό έλεγχο στο σπίτι, στην εργασία ή στους χώρους αναψυχής μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο μόλυνσης από το βακτήριο που προκαλεί την πανώλη. Διατηρήστε το σπίτι σας ελεύθερο από όγκους ξύλων ή βράχους ή οποιοδήποτε άλλο υλικό θα μπορούσε να προσελκύσει τρωκτικά.

Προστατέψτε τα κατοικίδια σας από ψύλλους χρησιμοποιώντας τα κατάλληλα προϊόντα. Τα κατοικίδια που περιπλανώνται ελεύθερα έξω είναι πιο πιθανό να έρθουν σε επαφή με μολυσμένα με πανώλη ζώα ή ψύλλους.

Αν ζείτε σε μία περιοχή στην οποία είναι γνωστό ότι εκδηλώνεται η πανώλη, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ συστήνουν να μην αφήνετε τα κατοικίδια που κυκλοφορούν ελεύθερα έξω να κοιμούνται στο κρεβάτι σας. Αν διαπιστώσετε ότι το κατοικίδιό σας αρρωσταίνει, αναζητήστε άμεση φροντίδα σε ένα κτηνίατρο.

Χρησιμοποιήστε χημικά ή φυσικά εντομοαπωθητικά (όπως το λάδι ευκαλύπτου) όταν βρίσκεστε έξω.

Αν έχετε εκτεθεί σε ψύλλους κατά τη διάρκεια μιας έξαρσης πανώλης, επισκεφθείτε το γιατρό σας αμέσως και ενημερώστε τον για τις ανησυχίες σας.

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει εμπορικά διαθέσιμο εμβόλιο κατά της πανώλης στις ΗΠΑ.

Στατιστικά

Η πανώλη στον κόσμο

Η επιδημία της πανώλης σκότωσε εκατομμύρια ανθρώπους (περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού) στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Έτσι έγινε γνωστή με το όνομα «μαύρος θάνατος».

Σήμερα, ο κίνδυνος εμφάνισης πανώλης είναι αρκετά χαμηλός με μόνο 3.248 περιστατικά και 584 θανάτους να αναφέρονται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας από το 2010 έως το 2015.

Οι εξάρσεις γενικά σχετίζονται με μολυσμένα τρωκτικά και ψύλλους στο σπίτι. Ο υπερπληθυσμός και οι κακές συνθήκες υγιεινής αυξάνουν τον κίνδυνο πανώλης.

Σήμερα, οι περισσότερες περιπτώσεις πανώλης που αφορούν στους ανθρώπους συμβαίνουν στην Αφρική. Οι χώρες όπου η πανώλη είναι περισσότερο κοινή είναι η Μαδαγασκάρη, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και το Περού.

Η πανώλη είναι σπάνια στις ΗΠΑ, αλλά μερικές φορές απάντα σε αγροτικές νοτιοδυτικές περιοχές και συγκεκριμένα στην Αριζόνα, το Κολοράντο και το Νέο Μεξικό. Η τελευταία επιδημία πανώλης στις ΗΠΑ συνέβη κατά τα έτη 1924-1925 στο Λος Άντζελες.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά μέσο όρο αναφέρονται 7 περιστατικά το χρόνο. Τα περισσότερα αφορούν στην βουβωνική πανώλη. Δεν έχει καταγραφεί περίπτωση μετάδοσης της πανώλης από άτομο σε άτομο σε αστικές περιοχές των ΗΠΑ από το 1924.

+ 6 πηγές

©2019 WikiHealth All Rights Reserved

1. Abrahamian FM, et al. (2011). Microbiology of animal bite wound infections. DOI: 10.1128/CMR.00041-10

2. Maps and statistics: Plague in the United States. (2015). cdc.gov/plague/maps/index.html

3. Onyett H, et al. (2014). Preventing mosquito and tick bites: A Canadian update. ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4173961/

4. Plague. (2015). cdc.gov/plague/transmission/index.html

5. Plague. (2016). niaid.nih.gov/diseases-conditions/plague

6. Plague. (2017). who.int/entity/mediacentre/factsheets/fs267/en/index.html

Εγγραφείτε στο ενημερωτικό δελτίο του Wiki Health

Ενημερωθείτε με και λάβετε συμβουλές υγείας, ευεξίας και πολλά άλλα.!

Αν δεν βρήκατε αυτό που αναζητάτε, βοηθήστε μας να γίνουμε κάλυτεροι