Τι αισθάνεσαι;

Ασθένειες καρδιαγγειακού συστήματος

Περικαρδίτιδα

Τι είναι η περικαρδίτιδα;

Η περικαρδίτιδα είναι η φλεγμονή του περικαρδίου, του λεπτού σάκου που περιβάλλει την καρδιά.

Τα δύο στρώματα του περικαρδίου έχουν μία μικρή ποσότητα υγρού μεταξύ τους, ώστε να αποτρέπεται η τριβή όταν η καρδιά χτυπά. Όταν αυτά τα στρώματα υφίστανται φλεγμονή, εμφανίζεται πόνος στο στήθος.

Ο ρόλος του περικαρδιακού υγρού είναι να λιπαίνει την καρδιά και το περικάρδιο και να τα προστατεύει από μόλυνση. Το περικάρδιο επίσης βοηθά στο να διατηρείται η καρδιά στη σωστή θέση εντός του θωρακικού τοιχώματος.

Η περικαρδίτιδα είναι μία φλεγμονώδης πάθηση, συνήθως οξεία, εμφανίζεται ξαφνικά και διαρκεί από λίγες μέρες έως λίγες εβδομάδες.

Η αιτία στις περισσότερες περιπτώσεις περικαρδίτιδας δεν είναι γνωστή, αλλά οι ιογενείς λοιμώξεις θεωρούνται υπεύθυνες για το 80-90% των περιπτώσεων.

Οτιδήποτε άλλο προκαλεί φλεγμονή, όπως ο καρκίνος, μπορεί επίσης να προκαλέσει περικαρδίτιδα. Και κάποια φάρμακα αποτελούν την αιτία.

Ως επί το πλείστον, η περικαρδίτιδα υποχωρεί από μόνη της. Ωστόσο, υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες που μειώνουν τη διάρκεια της πάθησης και αποτρέπουν την επανεμφάνισή της.

Άλλες φλεγμονώδεις παθήσεις της καρδιάς είναι οι εξής:

  • Ενδοκαρδίτιδα. Είναι η φλεγμονή του ενδοκαρδίου, της εσωτερικής επένδυσης των καρδιακών θαλάμων και βαλβίδων. Συνήθως προκαλείται από βακτηριακή λοίμωξη.
  • Μυοκαρδίτιδα. Είναι η φλεγμονή του καρδιακού μυός (μυοκαρδίου). Συνήθως προκαλείται από ιογενή λοίμωξη.
  • Μυοπερικαρδίτιδα. Είναι η φλεγμονή του καρδιακού μυός και του περικαρδίου.

Η περικαρδίτιδα με μία ματιά

  • Οποιοσδήποτε μπορεί να πάθει περικαρδίτιδα.

  • Περίπου 5% των ατόμων που διακομίζονται στα επείγοντα περιστατικά με πόνο στο στήθος έχουν περικαρδίτιδα.

  • Περίπου 15-30% των ατόμων με περικαρδίτιδα θα εμφανίσουν την πάθηση περισσότερο από μία φορά.

  • Ο επιπολασμός της περικαρδίτιδας είναι ελαφρώς υψηλότερος στα άτομα Αφροαμερικανικής καταγωγής.

  • Η φυματίωση είναι μία από τις κύριες αιτίες περικαρδίτιδας.

  • Η περικαρδίτιδα προέρχεται από τις λέξεις «περί» και «καρδιά», που σημαίνει γύρω από την καρδιά. Η κατάληξη -ίτιδα δηλώνει φλεγμονή.

Οι όροι της περικαρδίτιδας

  • Η οξεία περικαρδίτιδα είναι η πιο κοινή. Μπορεί να εμφανιστεί από μόνη της ή ως σύμπτωμα μιας υποκείμενης νόσου.
  • Η επαναλαμβανόμενη περικαρδίτιδα μπορεί να είναι διαλείπουσα ή διαρκής. Η πρώτη επανεμφάνιση συνήθως γίνεται μέσα σε 18 έως 20 μήνες από το αρχικό επεισόδιο.
  • Η περικαρδίτιδα θεωρείται χρόνια όταν μία επανεμφάνιση συμβαίνει αμέσως μόλις σταματήσει η αντιφλεγμονώδης θεραπεία.
  • Η περικαρδιακή συλλογή είναι η συσσώρευση υγρού στους ιστούς του περικαρδίου. Περίπου ένα τρίτο των ατόμων με μεγάλη περικαρδιακή συλλογή εμφανίζουν καρδιακό επιπωματισμό, ένα επείγον ιατρικό περιστατικό.
  • Ο καρδιακός επιπωματισμός είναι η ξαφνική συσσώρευση υγρού στους ιστούς του περικαρδίου που προκαλεί την πτώση της αρτηριακής πίεσης και την ανικανότητα της καρδιάς να πληρωθεί με αίμα. Αυτό απαιτεί επείγουσα θεραπεία.
  • Η καθυστερημένη περικαρδίτιδα ή σύνδρομο Dressler εμφανίζεται όταν η περικαρδίτιδα εκδηλώνεται στις εβδομάδες μετά από μία χειρουργική επέμβαση στην καρδιά ή έμφραγμα.
  • Η συμπιεστική περικαρδίτιδα εμφανίζεται όταν το περικάρδιο υφίσταται ουλοποίηση ή ενώνεται με την καρδιά, επομένως ο καρδιακός μυς δεν μπορεί να εκτεθεί. Αυτό είναι σπάνιο και μπορεί να εμφανιστεί στα άτομα με χρόνια περικαρδίτιδα ή μετά από μία χειρουργική επέμβαση στην καρδιά.
  • Η συμπιεστική περικαρδίτιδα με συλλογή υγρού συμβαίνει όταν τόσο η περικαρδιακή συλλογή όσο και η συμπίεση είναι παρούσες.

Συμπτώματα

Ποια είναι τα συμπτώματα της περικαρδίτιδας;

Η περικαρδίτιδα μπορεί να μοιάζει με έμφραγμα, με έναν οξύ και διαπεραστικό πόνο στο στήθος που εμφανίζεται ξαφνικά.

Ο πόνος μπορεί να εντοπίζεται στο μέσο ή στα αριστερά του θώρακα, πίσω από το στέρνο. Ο πόνος μπορεί να εκτείνεται στους ώμους, τον αυχένα, τα χέρια ή τη γνάθο.

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο περικαρδίτιδας που έχετε.

Όταν έχετε έναν οξύ πόνο στο στήθος θα πρέπει να αναζητήσετε αμέσως ιατρική φροντίδα.

Περίπου 85-90% των ατόμων με περικαρδίτιδα έχουν πόνο στο στήθος ως σύμπτωμα. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινώνονται όταν:

  • Ξαπλώνετε
  • Παίρνετε βαθιά αναπνοή
  • Βήχετε
  • Καταπίνετε

Όταν κάθεστε ή γέρνετε προς τα εμπρός, μπορεί να νιώθετε καλύτερα.

Εάν η αιτία της περικαρδίτιδας είναι βακτηριακή, μπορεί να έχετε πυρετό, ρίγη και πάνω από το φυσιολογικό όριο αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων. Εάν η αιτία είναι ιογενής, μπορεί να έχετε συμπτώματα τύπου γρίπης ή στομαχικά συμπτώματα.

Αίτια

Ποιες είναι οι αιτίες της περικαρδίτιδας;

Περισσότερο συχνά, η αιτία της περικαρδίτιδας δεν είναι γνωστή. Αυτή ονομάζεται ιδιοπαθής περικαρδίτιδα.

Γενικά, η περικαρδίτιδα μπορεί να έχει μολυσματικές και μη μολυσματικές αιτίες. Οι μολυσματικές αιτίες περιλαμβάνουν:

  • Ιούς
  • Βακτήρια
  • Μύκητες και παράσιτα (σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις)

Οι μη μολυσματικές περιπτώσεις περιλαμβάνουν:

  • Καρδιαγγειακά προβλήματα, όπως παλαιότερο έμφραγμα ή χειρουργική επέμβαση στην καρδιά
  • Όγκος που επηρεάζει το περικάρδιο
  • Τραυματισμοί
  • Ακτινοθεραπεία
  • Αυτοάνοσες παθήσεις, όπως ο λύκος
  • Ορισμένα φάρμακα (σπάνια)
  • Μεταβολικές διαταραχές, όπως η ουρική αρθρίτιδα
  • Νεφρική ανεπάρκεια
  • Κάποιες γενετικές παθήσεις, όπως ο οικογενής μεσογειακός πυρετός

Διάγνωση

Πώς διαγιγνώσκεται η περικαρδίτιδα;

Ο γιατρός θα σας ρωτήσει αναφορικά με το ιατρικό ιστορικό, ποια είναι τα συμπτώματά σας, πότε ξεκίνησαν και αν υπάρχει κάτι που τα επιδεινώνει.

Αρχικά, θα πραγματοποιήσει μία κλινική εξέταση. Όταν το περικάρδιο υφίσταται φλεγμονή, η ποσότητα υγρού αυξάνεται μεταξύ των δύο στρωμάτων ιστού, οδηγώντας σε συλλογή. Ο γιατρός θα ακροαστεί την καρδιά σας με ένα στηθοσκόπιο για να εντοπίσει ενδείξεις συλλογής υγρού.

Επίσης θα αναζητήσει ήχο τριβής. Αυτός είναι ο ήχος του περικαρδίου που τρίβεται στο εξωτερικό στρώμα της καρδιάς.

Άλλες εξετάσεις που χρησιμοποιούνται στη διάγνωση είναι οι εξής:

  • Ακτινογραφία θώρακος, η οποία δείχνει το σχήμα της καρδιάς και πιθανή συσσώρευση υγρού
  • Ηλεκτροκαρδιογράφημα, για τον έλεγχο του καρδιακού ρυθμού και για να διαπιστωθεί εάν ηλεκτρική τάση έχει μειωθεί λόγω της συσσώρευσης υγρού
  • Ηχοκαρδιογράφημα, το οποίο χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα και αναδεικνύει το μέγεθος και το σχήμα της καρδιάς και εάν υπάρχει συσσώρευση υγρού γύρω από αυτήν
  • Μαγνητική τομογραφία, η οποία παρέχει μία λεπτομερή εικόνα του περικαρδίου, συμπεριλαμβανομένων των βλαβών που έχει υποστεί (π.χ. σκλήρυνση, φλεγμονή ή αν υπάρχει συσσώρευση υγρού)
  • Αξονική τομογραφία, η οποία παρέχει μία λεπτομερή εικόνα της καρδιάς και του περικαρδίου
  • Δεξιός καθετηριασμός καρδιάς, ο οποίος δίνει πληροφορίες αναφορικά με την πίεση πλήρωσης στην καρδιά
  • Εξετάσεις αίματος, για τον εντοπισμό δεικτών φλεγμονής που μπορεί να υποδεικνύουν περικαρδίτιδα ή άλλη συστηματική νόσο

Θεραπεία

Πώς αντιμετωπίζεται η περικαρδίτιδα;

Η θεραπεία της περικαρδίτιδας εξαρτάται από την υποκείμενη αιτία, εάν είναι γνωστή. Εάν έχετε βακτηριακή λοίμωξη, θα σας συνταγογραφηθούν αντιβιοτικά.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία, η περικαρδίτιδα είναι η ήπια και θα υποχωρήσει από μόνη της με απλή θεραπεία, όπως αντιφλεγμονώδη φάρμακα και ξεκούραση.

Αν έχετε άλλους ιατρικούς παράγοντες κινδύνου, μπορεί να χρειαστεί να νοσηλευτείτε.

Η θεραπεία στοχεύει στη μείωση του πόνου και της φλεγμονής και την ελαχιστοποίηση του κινδύνου επανεμφάνισης. Η συνήθης θεραπεία για τα άτομα χωρίς άλλους προδιαθεσικούς παράγοντες περιλαμβάνει:

Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα

Μη συνταγογραφούμενα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα χορηγούνται τόσο για τον πόνο όσο και για τη φλεγμονή. Η ιβουπροφαίνη ή η ασπιρίνη παρέχουν γρήγορη ανακούφιση.

Εάν ο πόνος είναι έντονος, ο γιατρός μπορεί να συνταγογραφήσει ένα ισχυρότερο αναλγητικό.

Κολχικίνη

Η κολχικίνη είναι ένα φάρμακο που μειώνει τη φλεγμονή και είναι αποτελεσματική στην ελαχιστοποίηση της διάρκειας των συμπτωμάτων και την πρόληψη της επανεμφάνισης της περικαρδίτιδας.

Κορτικοστεροειδή

Τα κορτικοστεροειδή είναι αποτελεσματικά στη μείωση των συμπτωμάτων περικαρδίτιδας.

Όμως έρευνες έχουν δείξει ότι η πρώιμη χρήση κορτικοστεροειδών μπορεί να ενέχει αυξημένο κίνδυνο επανεμφάνισης της περικαρδίτιδας και θα πρέπει να αποφεύγεται, με εξαίρεση σπάνιες περιπτώσεις που δεν ανταποκρίνονται στην παραδοσιακή θεραπεία.

Χειρουργική επέμβαση

Η χειρουργική επέμβαση μπορεί αποτελεί επιλογή στην περίπτωση της επαναλαμβανόμενης περικαρδίτιδας που δεν ανταποκρίνεται σε άλλες θεραπείες. Η αφαίρεση του περικαρδίου ονομάζεται περικαρδιεκτομή. Αυτή η θεραπεία αποτελεί την τελευταία επιλογή.

Η παροχέτευση του επιπλέον υγρού μπορεί να κριθεί απαραίτητη. Αυτό πραγματοποιείται χειρουργικά ή μέσω εισαγωγής ενός καθετήρα. Η διαδικασία ονομάζεται περικαρδιοκέντηση ή περικαρδιακό παράθυρο.

Πρόληψη

Πώς μπορεί να προληφθεί η περικαρδίτιδα;

Μπορεί να μην είστε σε θέση να αποτρέψετε την περικαρδίτιδα, αλλά μπορείτε να ελαχιστοποιήσετε τον κίνδυνο επανεμφάνισής της. Είναι πολύ σημαντικό να ακολουθείτε το θεραπευτικό πλάνο του γιατρού σας.

Έως ότου αναρρώσετε πλήρως, ξεκουραστείτε και αποφύγετε την έντονη σωματική δραστηριότητα. Ρωτήστε το γιατρό σας για πόσο χρονικό διάστημα θα πρέπει να περιορίσετε τη σωματική δραστηριότητα.

Αν παρατηρήσετε συμπτώματα επανεμφάνισης, ενημερώστε αμέσως το γιατρό σας.

Έκβαση

Ποια είναι η έκβαση της περικαρδίτιδας;

Η ανάρρωση από την περικαρδίτιδα χρειάζεται χρόνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ώστε τα συμπτώματα να υποχωρήσουν πλήρως.

Οι περισσότερες περιπτώσεις περικαρδίτιδας είναι ήπιες χωρίς επιπλοκές. Όμως μπορεί να υπάρξουν επιπλοκές στη χρόνια περικαρδίτιδα, όπως συσσώρευση υγρού και συμπίεση του περικαρδίου.

Υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες για αυτές τις επιπλοκές, συμπεριλαμβανομένης της χειρουργικής επέμβασης. Η έρευνα πάνω σε αυτόν τον τομέα είναι διαρκής.

Εάν η περικαρδίτιδα γίνει χρόνια, μπορεί να χρειαστεί να συνεχίσετε τη λήψη των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών ή άλλων φαρμάκων.

Αναζητήστε ιατρική φροντίδα αν έχετε οποιοδήποτε πόνο στο στήθος, καθώς μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα μιας πολύ πιο σοβαρής πάθησης.

+ 12 πηγές

©2019 WikiHealth All Rights Reserved

1. Alsarah A, et al. (2017). Cardiac manifestations of familial Mediterranean fever. ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5655646/

2. Awan A, et al. (2017). Acute pericarditis: Descriptive study and etiology determination in a predominantly African American population. ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5587407/

3. Discover myocarditis causes, symptoms, diagnosis and treatment. (n.d.). myocarditisfoundation.org/about-myocarditis/?gclid=CjwKCAjwx_boBRA9EiwA4kIELuXszkZrDuvqppYrpgxOWn_WmaPpeTfg-Fe2kOjSNySx0nOMLR0VWBoC1i0QAvD_BwE

4. Imazio M, et al. (2015). Evaluation and treatment of pericarditis: A systematic review. ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26461998

5. Khandaker MH, et al. (2010). Pericardial disease: Diagnosis and management. ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2878263/

6. Maisch B. (2009). Recurrent pericarditis: Mysterious or not so mysterious? DOI: 1093/eurheartj/ehi045

7. Mayo Clinic Staff. (2018). Endocarditis. mayoclinic.org/diseases-conditions/endocarditis/symptoms-causes/syc-20352576

8. Mayo Clinic Staff. (2018). Pericarditis. mayoclinic.org/diseases-conditions/pericarditis/symptoms-causes/syc-20352510

9. Schwefer M, et al. (2009). Constrictive pericarditis, still a diagnostic challenge: Comprehensive review of clinical management. DOI: 1016/j.ejcts.2009.03.004

10. Snyder MJ, et al. (2014). Acute pericarditis: Diagnosis and management. aafp.org/afp/2014/0401/p553.html

11. What is pericarditis? (2016). heart.org/en/health-topics/pericarditis/what-is-pericarditis

12. Xanthopoulos A, et al. (2017). Diagnosis of acute pericarditis. escardio.org/Journals/E-Journal-of-Cardiology-Practice/Volume-15/Diagnosis-of-acute-pericarditis